Als je de kosten van een ritueel naast de opbrengst legt, komt het er slecht vanaf. Je betaalt grondstoffen die je ook in een gebouw had kunnen stoppen, en je betaalt een halve dag waarin er niemand werkt. Op papier is bijna elke andere besteding beter. Toch plannen wij inmiddels onze hele week rond een enkel ritueel, en dat heeft een reden die niet in de kosten zit.
Een ritueel is namelijk de enige handeling in het spel die iedereen tegelijk raakt. Alle andere knoppen werken op een volgeling: je praat met iemand, je straft iemand, je geeft iemand te eten. Dat schaalt lineair mee met de grootte van je dorp, en dat betekent dat het bij twintig volgelingen precies twintig keer zo veel tijd kost als bij een. Een ritueel kost bij twintig volgelingen evenveel als bij drie.
Dat maakt het moment waarop je een ritueel doet belangrijker dan welk ritueel je doet. Wij hebben geprobeerd om er twee vlak achter elkaar te houden en dat werkt aantoonbaar slechter dan een enkel ritueel op de juiste ochtend. De kudde raakt eraan gewend, en gewenning is in dit spel hetzelfde als geen effect. Een week ertussen is het minimum dat wij konden meten.
De ritueelkring op onze voorpagina gaat over die keuze. Wij hebben acht combinaties van maanstand, offer en uur uitgewerkt die bij elkaar horen, en de rest van de honderdtwintig standen levert niets op. Dat is geen straf maar de kern van het idee: een ritueel is iets wat je op het goede moment doet, en niet iets wat je aanzet omdat je grondstoffen over hebt.
Wat wij daarbij geleerd hebben is dat de goedkope rituelen vaak beter zijn dan de dure. Het scheren van de twijfel kost twee bundels wol en haalt een twijfelaar terug voor die iemand meesleept. De dikke maaltijd kost een derde van je voorraad en lost een probleem op dat je met koken ook had kunnen oplossen. Dat verschil is groot en het staat nergens.
Het advies dat wij onszelf gegeven hebben staat op een briefje naast het scherm: kijk elke ochtend of er iemand zacht staat te praten, en bewaar je ritueel voor de dag waarop het antwoord ja is. Alle andere ochtenden is het geld weggooien. Wie zo speelt merkt na een week of twee dat hij minder rituelen doet en er meer aan heeft.